Τουραντότ Πουτσίνι
Η Τουραντότ είναι μια όπερα του Τζάκομο Πουτσίνι σε τρεις πράξεις, σε λιμπρέτο των Τζιουζέπε Αντάμι και Ρενάτο Σιμόνι. Ο συνθέτης απεβίωσε πριν τελειώσει το έργο, την ολοκλήρωση του οποίου ανέλαβε ο συνθέτης Φράνκο Αλφάνο. Η παγκόσμια πρεμιέρα δόθηκε στη Σκάλα του Μιλάνου στις 25 Απριλίου 1926 με διευθυντή ορχήστρας τονΑρτούρο Τοσκανίνι. Η Turandot, η τελευταία όπερα του Giacomo Puccini γραμμένη στο μεσοπόλεμο, υπόδειγμα μουσικοδραματικής οικονομίας και ένα από τα αριστουργήματα του 20ού αιώνα, τα έχει όλα: παραμυθένια ατμόσφαιρα, συγκίνηση, αγωνία, δράμα, φρίκη, αλλά και …happy end. Όμως, διαθέτει προ πάντων υπέροχη μουσική που ζωντανεύει τη μεγαλοπρέπεια της εξωτικής αυτοκρατορικής αυλής και φέρνει στο φως τα συναισθήματα των ηρώων.
Η αφίσα της παγκόσμιας πρεμιέρας το 1926
Υπόθεση
Α΄ Πράξη
Ένας κήρυκας αναγγέλλει ότι η πριγκίπισσα Τουραντότ, κόρη του Κινέζου αυτοκράτορα, θα παντρευτεί εκείνον τον πρίγκιπα που θα καταφέρει να επιλύσει τρεις γρίφους, όσοι δοκιμάσουν και αποτύχουν θα αποκεφαλιστούν. Μέσα στο πλήθος βρίσκεται και ένας άγνωστος πρίγκιπας, ο οποίος ξανασυναντά τυχαία τον γέρο πατέρα του τον Τιμούρ, βασιλιά των Τατάρων, τον οποίον, εκθρονισμένο και τυφλό, φροντίζει η σκλάβα Λιού, που είναι ερωτευμένη με τον πρίγκιπα. Γίνονται οι ετοιμασίες για την εκτέλεση του πρίγκιπα της Περσίας, που δεν κατάφερε να λύσει τους γρίφους. Η Τουραντότ εμφανίζεται μια στιγμή και αρνείται να δώσει χάρη στον καταδικασμένο. Αυτή η στιγμή είναι αρκετή για να σαγηνευτεί ο άγνωστος πρίγκιπας από την ομορφιά της Τουραντότ. Η τελευταία κραυγή του πρίγκιπα της Περσίας, που εκτελείται, δεν τον σταματά και αποφασίζει να δοκιμάσει κι αυτός τη τύχη του για να κερδίσει την όμορφη και απρόσιτη πριγκίπισσα. Τρεις υπουργοί της αυτοκρατορίας, ο Πινγκ, ο Πονγκ και ο Πανγκ, προσπαθούν να τον μεταπείσουν και μαζί τους και η σκλάβα Λιου, την οποία ο πρίγκιπας παρηγορεί, πριν χτυπήσει τρεις φορές το μοιραίο γκονγκ.
Β΄ Πράξη
Οι τρεις υπουργοί ετοιμάζουν την τελετή, που θα είναι νυφική ή νεκρική, και αναλογίζονται την ήσυχη ζωή που θα ζούσαν αν η Τουραντότ δεν είχε ταράξει την γαλήνη της Κίνας με την αιμοσταγή ιεροτελεστία της. Ο λαός του Πεκίνου και η Αυλή μαζεύονται για να παρακολουθήσουν τη δοκιμασία. Η Τουραντότ, παρά τα παρακάλια του πατέρα της, του γέρου αυτοκράτορα Αλτούμ, παραμένει ακλόνητη στην απόφασή της, θέλοντας έτσι να εκδικηθεί όλους τους πρίγκιπες του κόσμου για τον ασεβή θάνατο μιας προγόνου της, της πριγκίπισσας Λο ου Λινγκ, από χέρι ξένου κατακτητή. Η Τουραντότ θέτει τους γρίφους. Θέτει το πρώτο ερώτημα: «Τι γεννιέται κάθε βράδυ και πεθαίνει κάθε πρωί;» «Η ελπίδα», απαντάει σωστά ο πρίγκιπας. Η Τουραντότ συνεχίζει: «Τι είναι κόκκινο και ζεστό, αλλά δεν είναι φωτιά;» «Το αίμα», απαντάει ο πρίγκιπας μετά μια στιγμή. Τρομαγμένη η Τουραντότ λέει τον τελευταίο γρίφο: «Τι είναι σαν πάγος, αλλά καίει;» Απλώνεται απόλυτη σιωπή μέχρι που ο πρίγκιπας φωνάζει θριαμβευτικά: «Η Τουραντότ!». Νικημένη η Τουραντότ, αρνείται να δοθεί στον ξένο, παραβαίνοντας τους όρους που η ίδια είχε θέσει. Ικετεύει, χωρίς αποτέλεσμα, τον πατέρα της, ο οποίος απαιτεί να σεβαστεί τον λόγο της. Ο ίδιος ο πρίγκιπας της προσφέρει μια νέα συμφωνία: αν ανακαλύψει πριν το χάραμα την ταυτότητά του, αυτός θα δεχτεί να πεθάνει.
Γ΄ Πράξη
Δίνεται η εντολή στο Πεκίνο να μην κοιμηθεί κανείς και όλοι να ψάχνουν το όνομα του αγνώστου. Και ο πρίγκιπας αγρυπνά, σίγουρος για την επερχόμενη νίκη του. Οι υπουργοί του προσφέρουν, μάταια, χρυσάφι, γυναίκες, δόξα σε μακρινές χώρες, για να εγκαταλείψει τα πάντα και να φύγει μακριά. Φέρνουν τον Τιμούρ και την Λιου, αυτή ισχυρίζεται ότι είναι η μόνη που γνωρίζει το όνομα του αγνώστου και αντιστέκεται στα βασανιστήρια. Η Τουραντότ την ρωτάει τι την κάνει τόσο δυνατή και η Λιου απαντά: "ο Έρωτας", και προβλέπει ότι σύντομα η Τουραντότ θα υποκύψει στον έρωτα του πρίγκιπα. Φοβούμενη μην υποκύψει από τα βασανιστήρια, η Λιου, αρπάζοντας το μαχαίρι ενός στρατιώτη, αυτοκτονεί. Μεταφέρουν τη σωρό της και ο Τιμούρ, συγκινημένος καταριέται το πλήθος και ακολουθεί τη σωρό. Μένοντας μόνος με την Τουραντότ ο πρίγκιπας της σκίζει το πέπλο, την αγκαλιάζει παθιασμένα και τη φιλάει. Η Τουραντότ αναστατωμένη παρασύρεται σε ένα ερωτικό ντουέτο. Ο πρίγκιπας αποκαλύπτει το όνομά του, Κάλαφ, και μοιάζει έτσι να χάνει το στοίχημα. Αλλά μπροστά στο συγκεντρωμένο πλήθος η Τουραντότ ανακοινώνει: Γνωρίζω το όνομα του ξένου: Το όνομά του είναι Έρωτας!
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω την όπερα Τουραντότ στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τον Απρίλιο του 2003. Η Τουραντότ ήταν η τελευταία όπερα του Puccini, που όμως, δεν πρόλαβε να την ολοκληρώσει. Όταν, το Νοέμβριο του 1924, πέθανε από καρκίνο, άφησε ένα πλήθος σημειώσεων και 36 σελίδες με μουσικά προσχέδια, για τις δυο τελευταίες σκηνές. Ο Toscanini, που είχε αναλάβει να διευθύνει την πρώτη παραγωγή, πρότεινε τον συνθέτη Franco Alfano, για να ολοκληρώσει την όπερα, που το συνθετικό του ύφος ήταν πολύ κοντά με αυτό του Puccini. Ο Franco Alfano, χρησιμοποιώντας τις σημειώσεις, έγραψε το φινάλε.
Στην Ελλάδα, η Τουραντότ παρουσιάστηκε για πρώτη φορά ολοκληρωμένη, με το τέλος του Alfano. Η παράσταση ανέβηκε σε σκηνοθετική σύλληψη, σκηνικά και κοστούμια του Νίκου Πετρόπουλου. Τα σκηνικά παρέπεμπαν στην «Απαγορευμένη Πόλη του Πεκίνου». Στις παραστάσεις του Μεγάρου η διανομή των ρόλων είχε ως εξής: Turandot: η υψίφωνος Galina Kalinina, Calaf: ο διάσημος Ρώσος τενόρος Vladimir Galouzine, Liu: η υψίφωνος Cecilia Gasdia, ενώ τους υπόλοιπους ρόλους ενσάρκωσαν Έλληνες και ξένοι καταξιωμένοι ερμηνευτές. Συνέπραξαν η Παιδική Χορωδία του Ωδείου Κοντάιγ και η Χορωδία της Εθνικής Όπερας της Σόφιας. Διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών ο Ντονάτο Ρεντσέτι.
Μαζί με την Αΐντα του Βέρντι, η Τουραντότ είναι ίσως η πιο θεαματική όπερα της διεθνούς σκηνής. Το κινεζικό αυτοκρατορικό παλάτι, το πλήθος των ηθοποιών και οι πολλοί κομπάρσοι δίνουν στην όπερα μνημειώδη χαρακτήρα.
