Ψηλά από τη γέφυρα Άρθουρ Μίλλερ
Ένα από τα πλέον εμβληματικά θεατρικά κείμενα του 20ου αιώνα. Το έργο του Μίλλερ ανέβηκε για πρώτη φορά στο Coronet στο Broadway, ως μονόπρακτο, το 1955. Ο Αμερικανός συγγραφέας το μεταποίησε σε δίπρακτο για τον Πίτερ Μπρουκ που το ανέβασε στο West End στο Λονδίνο το 1956.
Η υπόθεση στηρίζεται σε πραγματικό γεγονός στην Αμερική, στο Μπρούκλιν, τη δεκαετία του ´50, το οποίο είχε διηγηθεί ένας δικηγόρος στον Μίλλερ. Πρόκειται για ένα δράμα με πινελιές αστυνομικού ύφους, και δομή αρχαίας ελληνικής τραγωδίας που πραγματεύεται το θέμα των ανθρωπίνων σχέσεων. Παράλληλα, σχολιάζονται οι κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της εποχής με τη μετανάστευση σε πρώτο πλάνο.
Η ισορροπία μιας οικογένειας Ιταλών μεταναστών διαταράσσεται με την άφιξη στενών συγγενών που μπήκαν λαθραία στη χώρα. Ο πάτερ φαμίλιας Έντι Καρμπόνε, φορτοεκφορτωτής δουλεύει σκληρά για να συντηρήσει τη γυναίκα του Μπεατρίς και την ανιψιά της Κάθριν. Ο έρωτας της νεαρής κοπέλας με το λαθρομετανάστη Ροντόλφο ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου.
Ο Μίλλερ, σκύβοντας πάνω στην ανθρωπολογία της συμπεριφοράς ερευνά τα ελατήρια των εκφράσεών της. Περιγράφει με δραματικότητα ποιο είναι το κόστος από όλο αυτό στη ζωή του ατόμου, αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο.
Ταυτόχρονα, κάνει το σχόλιό του πάνω στην ιδεολογία του αμερικάνικου ονείρου σε μια εποχή ιδιαίτερα δύσκολη για την Ευρώπη. Ειδικά μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και τη διάψευση των οραμάτων για μια δίκαιη κοινωνία με επιλογές για όλους τους λαούς. Σε μια συγκυρία κατά την οποία η Αμερική φάνταζε σαν τη γη της επαγγελίας και μαγνήτιζε τους απελπισμένους.
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω την παράσταση «Ψηλά από τη γέφυρα» στο θέατρο Κάππα το 1986 από τον θίασο του Νίκου Κούρκουλου και ένα εξαιρετικό καστ ηθοποιών.
Ο Νίκος Κούρκουλος ως Έντι Καρμπόνε ερμήνευε τον ρόλο του με όλη την έκταση των υποκριτικών ικανοτήτων του, χρωματίζοντας τον χαρακτήρα εύστοχα. Μία αυτοκαταστροφική φιγούρα, απαίδευτη, αυταρχική, με αναχρονιστικές απόψεις επιβάλλεται τυραννικά στη γυναίκα του και την ανιψιά της. Η υπερπροστασία προς τη νεαρή Κάθριν κρύβει τον ανομολόγητο πόθο του που θα τον οδηγήσει σε ανεξέλεγκτες πράξεις. Διαχειρίζεται το δραματικό βάθος με μαεστρία, παράγοντας την ενδεδειγμένη ένταση για την προΐούσα πλοκή.
Μία προσωπικότητα φαινομενικά ακλόνητη ως προς το αξιακό της σύστημα, αλλά τόσο ανασφαλής και «τρομοκρατημένη» μπροστά στα συναισθήματά της. Η ανυπαρξία εαυτού, και η έλλειψη μέτρου επικαλύπτονται με την μάσκα της επιθετικότητας, βγάζοντας προς τα έξω την εικόνα του αρπακτικού. Ο έρωτάς του για τη μικρή είναι ο σύνδεσμός του με τη ζωή, είναι το μόνο που τον κρατάει ζωντανό. Ξέρει πως αν κόψει τον ομφάλιο λώρο υπογράφεται η καταδίκη του σε μία ζωή έγκλειστη, χωρίς νόημα. Τα ρισκάρει όλα, αρκεί να παραμείνει η Κάθριν υπό την εξουσία του.
Εδώ βλέπουμε τη δυναμική του μεγάλου Μίλλερ, του αρχιτέκτονα της μελέτης των ανθρωπίνων σχέσεων. Τον ταπεινώνει, τον εξευτελίζει και ενώ μας εξοργίζει ο χαρακτήρας του, στο τέλος κερδίζει τη συμπάθεια του κοινού. Αυτό συμβαίνει επειδή έχει αναδυθεί η τραγικότητά του κατά την εξέλιξη του μύθου και γιατί έχει επίγνωση του επικείμενου αφανισμού του. Το εισιτήριο για να «σωθεί», δεν υπάρχει πια.
Η Άννα Μακράκη είναι η Μπέατρις, μια γυναίκα έξυπνη που όμως δεν μπορεί να σταματήσει το ποτάμι που ξεχείλισε. Παρότι τον φοβάται, αρκετές φορές υψώνει το ανάστημά της, χωρίς αποτέλεσμα. Είναι αξιοσημείωτος ο τρόπος που εκφράζεται, κτίζοντας τη δομή της ηρωίδας της προοδευτικά.
Αυθόρμητη και αθώα η Ελένη Κούρκουλα ως Κάθριν, φέρνει το ρόλο στα μέτρα της και τον απογειώνει.
Ο Γιώργος Μιχαλακόπουλος ως δικηγόρος Αλφιέρι και αφηγητής, πειστικότατος, καίριος, μέσα στο κέντρο της υποκριτικής του συνέπειας.
Η σκηνοθετική οπτική του Διαγόρα Χρονόπουλου στέρεη, εστιασμένη στη δραματική στόφα του σπουδαίου συγγράμματος, δίνει τις απαραίτητες κορυφώσεις με εκρηκτική διάσταση. Η πλουραλιστική αντίληψη της σκηνοθέτιδας τοποθετεί το θεατή «μέσα» και αυτό είναι σημαντικό.
Τα ευρηματικά σκηνικά ήταν του Σίμου Καραφύλλη, που έκανε και τα κοστούμια, και η μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου.
Μία υπέροχη παράσταση, ένα θεατρικό παζλ με συναισθηματική πληρότητα και στοιχεία ψυχολογικού θρίλερ, που διαμορφώνουν μία τεταμένη/ γκροτέσκο ατμόσφαιρα, την οποία αξίζει να παρακολουθήσει οποιοσδήποτε ενδιαφέρεται για το καλό κλασικό θέατρο.
