Η Λυσσασμένη Γάτα Τέννεση Ουίλλιαμς
Όταν με ρωτάνε ποιο έργο αγαπάω περισσότερο, συνήθως απαντάω: Το τελευταίο. Αλλά τις λίγες φορές που παθαίνω κρίσεις ειλικρίνειας ομολογώ πως το αγαπημένο μου έργο είναι η “Λυσσασμένη Γάτα”(«Cat on a Hot Tin Roof», γράφει ο Τέννεση Ουίλλιαμς στα απομνημονεύματά του.
Έργο τρυφερό όσο και σκληρό, ρομαντικό όσο και ρεαλιστικό, όπου αναβλύζει η ποιητικότητα της γραφής του μεγάλου δραματουργού του αμερικανικού θεάτρου. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να δραπετεύσεις από την πραγματικότητα: Οι ήρωες του Ουίλλιαμς επιλέγουν τον κόσμο της φαντασίας και της ψευδαίσθησης. Η «Λυσσασμένη Γάτα», το έργο των ανομολόγητων συναισθημάτων και αδυναμιών, των βαθιά ριζωμένων ενοχών, εξετάζει σε βάθος τις διαπροσωπικές σχέσεις των ζευγαριών και καταδεικνύει πως μόνο με την αποδοχή της προσωπικότητας του άλλου μπορεί να διασωθεί ένας έρωτας που ξεκίνησε από την ειλικρινή έλξη και των δύο. Μισαλλοδοξία, ψευδολογία, απάτη, ανεξαρτησία. Το έργο απεικονίζει έξοχα τον βαθμό με τον οποίο οι άνθρωποι αλλάζουν, μετασχηματίζουν, καταστρέφουν ή αγνοούν την αλήθεια για να συμμορφωθούν με τις κοινωνικο-πολιτιστικές απαιτήσεις και προσδοκίες.
Το θεατρικό έργο του Τέννεση Ουίλλιαμς έκανε πρεμιέρα στο Μπρόντγουέι στις 24 Μαρτίου του 1955 με τον Μπεν Γκαζάρα στο ρόλο του Μπρικ και την Μπάρμπαρα Μπελ Γκέντες στο ρόλο της Μάγκη, ενώ το 1958 μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με τους Πώλ Νιούμαν και την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.
Λίγα λόγια για την υπόθεση του έργου
Μυστικά, ψέματα, υποκρισία και ερωτικά απωθημένα βγαίνουν στην επιφάνεια απειλώντας να καταστρέψουν ένα γάμο και το μέλλον μιας οικογένειας. Μέσα από τη “Λυσσασμένη γάτα” ο Τέννεση Ουίλλιαμς τοποθετεί το θεατή να παρακολουθήσει στενά, για ακόμα μια φορά, την πολυεπίπεδη πτώση της παραδοσιακής οικογένειας του Νότου, ενός Νότου που πάντα ήταν ο συντηρητικός πυλώνας της αμερικανικής κοινωνίας.
Σε μια πλούσια αγροικία, η οικογένεια Πόλιτ συγκεντρώνεται για τα 65α γενέθλια του Big Daddy, ο οποίος αγνοεί ότι είναι βαριά άρρωστος. Κατά τη διάρκεια των εορτασμών, μια σειρά γεγονότων φέρνει στο φως γιατί ο μικρός γιος, Μπρικ, δεν κάνει παιδιά με την πανέμορφη σύζυγό του, Μάγκη και έχει επιλέξει για μόνιμη συντροφιά του το ποτό. Ο μεγάλος γιος, Γκούπερ, ετοιμάζεται να γίνει για έκτη φορά πατέρας και ζητά το μερίδιο της κληρονομιάς που θεωρεί ότι του αναλογεί. Οι ενδοοικογενειακές διαμάχες και -κυρίως – η σύγκρουση του Big Daddy με τον Μπρικ θα αλλάξει τις ζωές όλων.
Η Μάγκη. Ο Μπρικ. Ο Big Daddy. Τρία πρόσωπα, τρεις ρόλοι γραμμένοι από τον Τέννεσση Ουίλλιαμς, συνθέτουν ένα διαφορετικό τρίγωνο, οικογενειακό και ερωτικό, το τρίγωνο της «Λυσσασμένης γάτας». Το αιώνιο παιχνίδι του έρωτα και του θανάτου, της απελπισίας και της ελπίδας, της γονιμότητας και της στειρότητας, της φιλίας και της οικογένειας.
Στην Αμερική της δεκαετίας του ’50, όταν η διαφύλαξη της εθνικής ταυτότητας καθίσταται ζήτημα υψίστης προτεραιότητας, όταν ο,τιδήποτε εναλλακτικό θεωρείται αυτομάτως απειλή προς τον παραδοσιακό τρόπο ζωής, όταν οι κομμουνιστές και οι ομοφυλόφιλοι μετατρέπονται σε αποδιοπομπαίους τράγους και συλλαμβάνονται, ενώ το κράτος καλεί τους πολίτες να καταδώσουν φίλους και συνεργάτες, οι ήρωες του Ουίλλιαμς φτιάχνουν τους δικούς τους γυάλινους κόσμους προκειμένου να επιβιώσουν, να βρουν ένα ασφαλές μέρος για να ανασάνουν ελεύθερα.
Επινοούν εκ νέου τον εαυτό τους, συγκεντρώνουν θραύσματα εμπειρίας, αληθινά και ψεύτικα, κατασκευάζουν μια δική τους αφήγηση του κόσμου, ένα δωμάτιο με απαλό φωτισμό, σαν αυτόν που αποζητά η Μπλανς Ντιμπουά στο «Λεωφορείο ο Πόθος» για να παρουσιάζει τον εαυτό της, όπως εκείνη τον θυμάται.
Ο Μπρικ, με τη σειρά του, ένας από τους κεντρικούς ήρωες της Λυσσασμένης Γάτας, προσπαθεί κι αυτός να ξεφύγει από τα φαντάσματά του, την ενοχή που αισθάνεται για την αυτοκτονία του επιστήθιου φίλου του Σκίπερ, μουδιάζει τον πόνο του στο αλκοόλ, αρνείται την αλήθεια της επιθυμίας του και οδηγείται σε ψυχική και σωματική αναπηρία.
Ακόμη και η Μάγκη, η σύζυγος του Μπρικ, που πατάει γερά στο παρόν και ούτε στιγμή δεν ονειρεύεται να επιστρέψει στο παρελθόν της φτώχειας και της εξάρτησης, ακόμη κι εκείνη έχει κάτι υπερβολικά δραματικό στη σύστασή της: τι πιο θεαματικό από μια λυσσασμένη γάτα:
«Αλλά βέβαια, εγώ δεν έχω τη γοητεία του ηττημένου, εγώ έχω ακόμα κουράγιο ν’ αγωνίζομαι και είμαι αποφασισμένη να νικήσω… Αν και δεν ξέρω τι είδους νίκη μπορεί να πετύχει μια λυσσασμένη γάτα πάνω σε καυτή, τσίγκινη στέγη ─ μόνο να προσπαθήσει να κρατηθεί εκεί πάνω για όσο αντέχει…» λέει στον Μπρικ.
Η Μάγκη δεν υποδύεται κανέναν ρόλο, χορεύει τον χορό της επιβίωσης όσο πιο παθιασμένα μπορεί. Όταν χρειαστεί, όμως, θα καταφύγει κι αυτή στο θέατρο: θα ανεβάσει την τέλεια παράσταση, προκειμένου να πείσει τα πεθερικά της ότι είναι έγκυος και συνεπώς δικαιούται να κληρονομήσει την περιουσία του Big Daddy.
Είχα την τύχη να παρακολουθήσω το θεατρικό έργο του Τέννεση Ουίλλιαμς «Λυσσασμένη Γάτα» στην Κεντρική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου σε σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία Ανδρέα Βουτσινά, σκηνικά Ανδρέα Σαραντόπουλου, κοστούμια Ρένας Γεωργιάδου και μουσική Βασίλη Δημητρίου από ένα επιτελείο εξαιρετικών ηθοποιών: Μάγκη: Φιλαρέτη Κομνηνού, Μπρικ: Δάνης Κατρανίδης, Πατέρας: Άγγελος Αντωνόπουλος, Μάνα: Μιράντα Ζαφειροπούλου, Γκούπερ: Γιάννης Καρατζογιάννης, Μαίη: Ρένια Λουιζίδου.
Φιλαρέτη Κομνηνού και Δάνης Κατρανίδης στη «Λυσσασμένη Γάτα» του Τέννεση Ουίλλιαμς
Το έργο διαδραματίζεται σ’ ένα δωμάτιο με βεράντα ολόγυρα, ένα δωμάτιο – κλουβί ανοιχτό γύρω, όπου η Μάγκη προσπαθεί απεγνωσμένα να μείνει μόνη με τον άντρα της και δεν το κατορθώνει. «Γι’ αυτό ο συγγραφέας ζητάει ρητά, τοίχοι και πόρτες να είναι φανταστικά. Μέσα σ’ αυτό το ανοιχτό κλουβί ο καθένας βρίσκεται αλυσοδεμένος στην απομόνωσή του, προσπαθώντας μάταια να δραπετεύσει και να ενωθεί με τον άλλο. Μόνο προς το τέλος μοιάζει να σπάνε τα δεσμά και να λυτρώνονται, με το θάνατο ή με τον έρωτα», σημειώνει ο Ανδρέας Βουτσινάς.
Είναι ένα έργο, όπου κάθε λέξη δεν εκφέρεται, κάθε συναίσθημα δεν εκδηλώνεται, κάθε αδυναμία δεν ομολογείται. Οι δυο κύριοι χαρακτήρες, εκρηκτικοί μέσα στα αδιέξοδά τους, είναι διατεθειμένοι να συγκρουσθούν έως την συντριβή και την κατάρρευση.
