22/12/25

Νίκος Ξυλούρης - Ο Αρχάγγελος της Κρήτης

 

Για πρώτη φορά παρουσιάζεται επί σκηνής η ζωή του Νίκου Ξυλούρη από τη Stages Network και τα Αθηναϊκά Θέατρα με το έργο «Ο Αρχάγγελος της Κρήτης» στο θέατρο Ήβη. Μια υψηλών αξιώσεων παραγωγή με τη σκηνοθετική υπογραφή του Νικορέστη Χανιωτάκη και το κείμενο της φιλολόγου και συγγραφέως Ζαχαρένιας Πετράκη, που βασίζεται σε πολυετή έρευνα και αρχειακό υλικό. Ο Ψαρονίκος παίρνει «σάρκα και οστά» μέσα από μια παράσταση που συνδυάζει ζωντανή μουσική, αδημοσίευτες φωτογραφίες, πολύτιμα ηχητικά ντοκουμέντα και αφήγηση.

Μια ασπρόμαυρη ταινία, γυρισμένη ειδικά για την παράσταση, ξετυλίγει το κουβάρι της ιστορίας του Ψαρονίκου – του «Αρχάγγελου της Κρήτης», όπως τον αποκαλούσαν. Η αφήγηση ξεκινά από τα παιδικά του χρόνια στα Ανώγεια, στη σκιά της Κατοχής, την αναγκαστική μετακόμιση της οικογένειάς του και την πρώτη, μοιραία σχέση του με τη λύρα και τη μουσική.

Από την Κρήτη στις μπουάτ της Αθήνας

Το «παιδί θαύμα» που έπαιζε καταπληκτική λύρα αγαπά την Ουρανία του, κλέβονται, ανεβαίνουν στην Αθήνα και από εκεί ξεκινούν συνεργασίες με σημαντικούς συνθέτες της εποχής, όπως ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Χρήστος Λεοντής και ο Γιάννης Μαρκόπουλος. Η πορεία του τον φέρνει στις αθηναϊκές μπουάτ των ’70s, όπου η φωνή και η λύρα του γίνονται σύμβολο μιας ολόκληρης εποχής.

«Εστιάζουμε στην ψυχή αυτού του ανθρώπου, στο μεγαλείο και το φως του, γιατί το μεγαλείο της φωνής του το γνωρίζουμε ήδη», λέει ο σκηνοθέτης Νικορέστης Χανιωτάκης. Έτσι, με άξονα τα τραγούδια που σημάδεψαν μια γενιά, η παράσταση επιχειρεί να φωτίσει το ηθικό και πνευματικό βάρος της προσωπικότητάς του. «Με συγκινεί η αγνότητά του, το πόσο καλός άνθρωπος ήταν», προσθέτει.

Οι άνθρωποι που ήταν δίπλα του, επί σκηνής

Παράλληλα, στη σκηνή του Θεάτρου Ήβη αναβιώνουν και προσωπικότητες -σταθμοί της καλλιτεχνικής και πολιτιστικής ζωής της χώρας: η Τζένη Καρέζη, ο Κώστας Καζάκος, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Χρήστος Λεοντής και άλλοι που καθόρισαν την πορεία του αλλά και την εποχή. Αυτές οι μορφές φωτίζουν ακόμα περισσότερο το περιβάλλον μέσα στο οποίο άνθισε η τέχνη του και την ατμόσφαιρα που τον διαμόρφωσε.

Όσον αφορά τους ηθοποιούς

Πώς να μην θαυμάσεις, πώς να μην χαρακτηρίσεις την ερμηνεία αποθεωτική και απόλυτα πειστική του Αιμιλιανού Σταματάκη που τόσο σκληρά δούλεψε, μελέτησε τον Ξυλούρη, τον ‘’βρήκε’’ και στην παραμικρή του λεπτομέρεια, ερμήνευσε κυρίως την προσωπικότητά του και παράλληλα αυτόν τον ιδιαίτερα προσωπικό τρόπο που τραγουδούσε, που μιλούσε, που συμπεριφερόταν.

 

Και ο κ. Σταματάκης επί σκηνής είναι ο ίδιος ο Ξυλούρης! Νομίζω ότι αυτός ο ηθοποιός και με εξαίσια φωνή ερμηνευτής, πραγματοποιεί εδώ την σημαντικότερη ερμηνεία στην θεατρική του πορεία που θα του καθορίσει και τα επόμενα θεατρικά του βήματα. Υπερβατικά καθοριστικός και στην ερμηνεία των τραγουδιών των Ξυλούρη, που πέρασε η ερμηνεία τους εκ μέρους του, στις καρδιές μας. Και έμαθε να παίζει και λύρα!

Στην αφήγηση αλλά και στη ζωντανή ερμηνεία τραγουδιών, η Άλκηστις Πρωτοψάλτη (που στα νεανικά της χρόνια είχε συνεργαστεί με τον Ξυλούρη) δίνει φωνή στην Ουρανία, την πιστή σύντροφο του Ψαρονίκου, που στάθηκε στο πλευρό του από την αρχή υποστηρίζοντας κάθε όνειρό του. Η παρουσία της επί σκηνής ζεσταίνει με τη φωνή και το συναίσθημα όλες τις στιγμές που σημάδεψαν τη ζωή αυτού του μουσικού με την ανοιχτή ψυχή, ο οποίος μέσα από τις νότες του ξυπνούσε αισθήσεις, μνήμες και ελπίδες.

 

Στην ροή της παράστασης την Ουρανία ερμηνεύει η εξαιρετική Ελευθερία Πάλλα, που ‘’δημιουργεί’’ τον θεατρικό χαρακτήρα αυτής της γυναίκας που στάθηκε δίπλα στον Ξυλούρη σε όλη της διάρκεια της πολυσήμαντης ζωής του και καριέρας του.

 

Καθοριστικότατες και πειστικότατες και οι ερμηνείες:

Του Μιχάλη Αεράκη. Ερμηνεύει εξαιρετικά τον πατέρα του Ψαρονίκου. Η σκηνή που τον φαντάζεται ο Ξυλούρης  στο νοσοκομείο πλέον, να του μιλά, ο κ. Αεράκης της δίνει σωστή διάσταση με την εμπειρία του, την σωστή συναισθηματική φόρτιση, χωρίς να καταφεύγει στην ερμηνευτική υπερβολή, χωρίς να γίνεται μελοδραματικός. Εξάλλου δεν θα ταίριαζε και σε έναν Κρητικό.

Ο Μέμος Μπεγνής, ως ο Διευθυντής της COLUMBIA, Τάκης Λαμπρόπουλος, αλλά με την εντυπωσιακή φωνή του να τραγουδά και αυτός δημιουργώντας πειστικότατα χαρακτήρες ονειρικούς και μια ευφρόσυνη θεατρική προσλαμβάνουσα.

 

Ο Γιάννης Καλατζόπουλος (ο αγαπημένος μικρός στις παλιές ελληνικές ταινίες) επανερχόμενος στην  θεατρική σκηνή, επιβάλλεται, στους τρεις ρόλους που καλέστηκε να ερμηνεύσει ( τον πατέρα της Ουρανίας, τον ιδιοκτήτη νυχτερινού κέντρου και έναν γραφικό αξιωματικό της Αστυνομίας επί Χούντας).

Ο Γιάννης Μαθές εντυπωσίασε. Εξαιρετικός ερμηνευτής όχι μόνο στο τραγούδι που ούτως ή άλλως τον γνωρίζουμε, αλλά και ως ηθοποιός κυριαρχώντας ως Σταύρος Ξαρχάκος. Ο κ. Μαθές έκανε και την φωνητική διδασκαλία στους ηθοποιούς.

Μαζί τους, με τις σημαντικές ερμηνείες τους οι: Γιάννης Ασκάρογλου, Ξανθή Γεωργίου, Νίκος Γκέλια, Λίζυ Ξανθοπούλου, Γιάννης Πέτρου, Αναστασία Τσιλιμπίου, Γιώργος Φλωράτος ερμηνεύοντας τις σημαντικές προσωπικότητες του Ιάκωβου Καμπανέλη, του Χρήστου Λεοντή, του Χριστόδουλου Χάλαρη, της Τζένης Καρέζη, του Κώστα Καζάκου, που συμπορεύτηκαν καλλιτεχνικά με τον Ξυλούρη, καθώς και χαρακτήρες του συγγενικού του περιβάλλοντος. Συνετέλεσαν καθοριστικά στην μεταφορά επί σκηνής της ζωής και της καλλιτεχνικής πορείας του Νίκου Ξυλούρη.

 

Μία παράσταση που θα σας συγκινήσει και θα σας μείνει αξέχαστη!!!