ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

 

Μια σύντομη αναφορά στα σημαντικότερα καλλιτεχνικά ρεύματα που επηρέασαν την ιστορία της ζωγραφικής, με τους κύριους εκφραστές τους. Συμβαίνει συχνά ένας καλλιτέχνης να έχει επηρεαστεί και να έχει επηρεάσει, περισσότερα από ένα ρεύματα. Τα καλλιτεχνικά κινήματα είναι τοποθετημένα χρονολογικά, για την καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης της ζωγραφικής, στην ιστορία.

Αναγεννησιακή Τέχνη

Ξεκίνησε κατά τον 15ο αιώνα, στη Φλωρεντία. Τα έργα έχουν θέματα κυρίως από τη Βίβλο, την ελληνική και ρωμαϊκή μυθολογία, την ιστορία, αλλά και τη σύγχρονη ζωή. Στην ουσία αποτελεί την απελευθέρωση από τις προκαταλήψεις και τις νοοτροπίες του Μεσαίωνα. Οι αρχαίες κλασικές τέχνες, μετά από μια παραγκώνιση πολλών αιώνων, ως παγανιστικές και ειδωλολατρικές, επανέρχονται στο προσκήνιο, αυτή τη φορά όμως αναμεμειγμένες με χριστιανικά στοιχεία. Χαρακτη- ρίζονται για τη λεπτομέρεια στο σχήμα και στο χρώμα και δίνεται μεγάλη έμφαση στην προοπτική. Για πρώτη φορά το ανθρώπινο σώμα εκθειάζεται, τόσο στη ζωγραφική, όσο και στη γλυπτική.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Botticelli, Michelangelo, Leonardo da Vinci, El Greco, Hieronymus Bosch, Jan van Eyck, Albrecht Dürer.

Μανιερισμός

Αναπτύχθηκε κατά την τελευταία περίοδο της Αναγέννησης στην Ιταλία και ειδικότερα από το 1520. Ο όρος προέρχεται από το λατινικό “manierus” που σημαίνει τρόπος. Σε αντίθεση με τα Aναγεννησιακά ιδεώδη, τα οποία αναζητούσαν τη ρεαλιστική απεικόνιση των φυσικών αναλογιών, οι εκφραστές του μανιερισμού απεικονίζουν υπερβολικά παραμορφωμένες φιγούρες, κυρίως μέσω της επιμήκυνσης των ανθρώπινων χαρακτηριστικών ή με τη χρήση εξεζητημένων στάσεων, προκειμένου να καλλιεργηθεί μία συναισθηματική ένταση.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Parmigianino, Bronzino, Michelangelo, El Greco.

Κλασικισμός

Καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε γύρω στα 1550 ως αντίδραση στον εξεζητημένο μανιερισμό και θεωρεί ως ιδανικό την ελληνο-ρωμαϊκή αρχαιότητα. Οι καλλιτέχνες κάνουν στροφή στα αρχαία πρότυπα και ιδανικά. Η λογική κυριαρχεί πάνω στο συναίσθημα και τη φαντασία. Επιδιώκεται η τελειότητα, η αρμονία και η ισορροπία. Εκφράζει την επιστροφή στο ρετρό, προτείνοντας συγκροτημένη κίνηση, απαλές αντιθέσεις και αυστηρά περιγράμματα.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Nicolas Poussin, Annibale Carracci, Claude Lorrain.

Μπαρόκ

Ξεκίνησε στις αρχές του 1600 στη Ρώμη. Ο όρος προέρχεται πιθανότατα από την πορτογαλική λέξη “barocco”, που σημαίνει το ακανόνιστο μαργαριτάρι και δηλώνει γενικά την έννοια του ασυνήθιστου ή παράδοξου σχήματος.  Το μπαρόκ επιδιώκει να θαμπώσει με τον όγκο, τα πολύπλοκα σχέδια και τη φορτική πολυτέλεια της διακόσμησης, το στήσιμο του έργου και το θεατρικό ύφος. Η επιτυχία του οφείλεται σε ένα μεγάλο βαθμό και στη στήριξη της καθολικής εκκλησίας, η οποία χρησιμοποίησε την τεχνοτροπία του και το δραματικό του ύφος για την αναπαράσταση πολλών θρησκευτικών θεμάτων που προκαλούσαν τη συναισθηματική συμμετοχή του θεατή. Επιπλέον, η αριστοκρατία της εποχής ευνοήθηκε από το επιβλητικό ύφος του μπαρόκ για την κατασκευή ανάλογων κτιρίων ή παλατιών που ενίσχυαν το κύρος της. Από τα κυριότερα χαρακτηριστικά του ρεύματος αυτού είναι η εκμετάλλευση του φωτός και η δημιουργία έντονων αντιθέσεων μέσω έντονων φωτοσκιάσεων.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Rubens, Anton van Dyck, Caravaggio, Velázquez, Rembrandt, Pietro da Cortona.

Ροκοκό

Γεννήθηκε στη Γαλλία στις αρχές του 1700. Ο όρος προέρχεται από τη Γαλλική λέξη “rocaille” που σημαίνει όστρακο. Τα έργα προσπαθούν να αποτυπώσουν τις ευχάριστες καθημερινές σκηνές, με ειδυλλιακά τοπία και πρόσωπα από την αριστοκρατία σε διάφορες ασχολίες, ξεφεύγοντας από τα αυστηρά όρια που επέβαλλε η εκκλησία. Τα χρώματα είναι απαλά  και διάφανα με τόνους παστέλ, χωρίς βαθιές φωτοσκιάσεις. Προσπαθούν να προσδώσουν στα έργα έναν τόνο χαριτωμένο, ανάλαφρο και μια κομψότητα. Επίσης η ζωγραφική πορτραίτων ήταν πολύ διαδεδομένη αυτή την εποχή.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Jean-Antoine Watteau, Boucher, Canaletto, Hogarth, Fragonard.

Νεοκλασικισμός

Γεννήθηκε ως αντίδραση στο μπαρόκ και στο ροκοκό, στα 1760, στη Ρώμη. Στα νεοκλασικά έργα παρατηρείται η υπεροχή του σχήματος αντί του χρώματος, τα κλειστά περιγράμματα, το ευδιάκριτο σχέδιο και η αποφυγή των βίαιων χρωματικών αντιθέσεων. Είναι πίνακες αυστηρών και συντηρητικών κανόνων και αναλογιών. Τα θέματα είναι παρμένα κυρίως από την αρχαία Ρώμη και την Ελλάδα, με εξιδανίκευση του γυμνού ανθρώπινου σώματος, κυρίως σε παγερές στάσεις. Είναι μια απόπειρα επιστροφής στην αρχαιότητα.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Anton Raphael Mengs, Jacques-Louis David, Ingres.

Ρομαντισμός

Καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε στη Γερμανία γύρω στο 1800. Χαρακτηρίζεται από έργα που έχουν πλούσια χρώματα, αντιθετικά χρώματα και αδρές πινελιές που δεν ακολουθούν πιστά τα περιγράμματα. Αυτή η ελευθερία, σε συνδυασμό με τα γεμάτα κίνηση και ενέργεια θέματα, προκαλούν στον θεατή όμορφα συναισθήματα και του διεγείρουν τη φαντασία. Οι ζωγράφοι αντλούν τα θέματά τους από τη σύγχρονη εποχή και το περιβάλλον με μια ιδιαίτερη αγάπη για τα εξωτικά θέματα και για τους αγώνες των λαών για την ελευθερία.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Goya, Delacroix, Turner, David Friedric, Théodore Gericaul.

Ρεαλισμός

Γεννήθηκε στη Γαλλία γύρω στα 1840. Είναι η ζωγραφική της πραγματικότητας. Ζωγραφίζω αυτό που βλέπω, ό,τι είναι αληθινό. Τα έργα χαρακτηρίζονται από την έλλειψη καλλωπισμού, καθώς παρουσιάζουν το θέμα όπως πραγματικά είναι χωρίς να το ωραιοποιούν. Επίσης, δίνουν θέση πρωταγωνιστή ακόμα και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, εμφανίζοντας με ειλικρίνεια τη σκληρή καθημερινότητά τους. Όμορφες φωτοσκιάσεις, ζωντανά χρώματα απλωμένα με αδρές πινελιές, πράγματα, ζώα και άνθρωποι ρεαλιστικά αποτυπωμένα. Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του ρεαλισμού είχε και η εφεύρεση της φωτογραφικής μηχανής.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Gustave Courbet,  Édouard Manet, Edgar Degas, Daumier, Millet.

Νατουραλισμός

Ξεκίνησε στη Γαλλία γύρω στα 1860 από μια ομάδα ζωγράφων, της σχολής της Μπαρμπιζόν, που προσπαθούσαν να έρθουν σε μια πιο κοντινή επαφή με τη φύση. Ο όρος προέρχεται από τη λατινική λέξη “natura” που σημαίνει η φύση. Είναι ένα είδος ρεαλιστικής ζωγραφικής. Οι νατουραλιστές ζωγραφίζουν κυρίως τοπία αλλά και ανθρώπους ψυχρά, αμέτοχα, όπως ένα αντικείμενο. Έχει περιγραφικό χαρακτήρα και καταγράφει τα πράγματα πιστά, με συνθέσεις και χρωματικούς τόνους καλοδουλεμένους.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Théodore Rousseau, Camille Corot.

Ιμπρεσιονισμός

Αναπτύχθηκε γύρω στα 1870, στη Γαλλία και προέρχεται από τη λέξη “Impressionism” που σημαίνει “εντύπωση”. Χαρακτηρίζει την καμπή στη ζωγραφική και την μετάβαση από το αντικειμενικό στο υποκειμενικό. Ο καλλιτέχνης αποτυπώνει υποκειμενικά το θέμα, σύμφωνα με την εντύπωση που του προκαλεί εκείνη τη στιγμή. Κύρια χαρακτηριστικά του ιμπρεσιονισμού είναι τα ζωντανά χρώματα, κυρίως με χρήση των βασικών χρωμάτων, έμφαση στην αναπαράσταση του φωτός, μικρές και συχνά εμφανείς πινελιές, σπάνια χρήση του μαύρου χρώματος και για πρώτη φορά η ζωγραφική σε ανοιχτούς χώρους (en plein air), γεγονός που ευνοήθηκε από την ανακάλυψη των προ-επεξεργασμένων χρωμάτων.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Corot, Monet, Sisley, Renoir, Pissarro, Hokusai, Gustave Caillebotte, Toulouse-Lautrec.

Μετα-ιμπρεσιονιστές

Αποτελείται από διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα που ξεκίνησαν γύρω στα 1880 και αποτελούν επέκταση του ιμπρεσιονισμού. Οι μετα-ϊμπρεσιονιστές ζωγράφοι εξακολουθούν να διατηρούν τα χαρακτηριστικά του ιμπρεσιονισμού, ωστόσο επιδιώκουν να προσδώσουν μεγαλύτερο συναισθηματισμό στα έργα τους, χωρίς όμως να αποτελούν μια ομάδα με κοινά χαρακτηριστικά. Έτσι εμφανίζονται μεμονωμένοι καλλιτέχνες με δικό τους στυλ ζωγραφικής. Ο Paul Cézanne προσπάθησε να αποδώσει την ουσία των πραγμάτων μέσα από την έρευνα και την ενδελεχή παρατήρηση της φύσης. Ο Paul Gauguin δημιούργησε ένα δικό του στυλ, τον Κλουαζονισμό ζωγραφίζοντας στα νησιά του Ειρηνικού, με τη χαρακτηριστική επιπεδοποίηση του χώρου και τα πλακάτα αντιθετικά του χρώματα που περικλείονται με χοντρές γραμμές. Ο Vincent van Gogh ανακαλύπτει ένα δικό του τρόπο έκφρασης, ένα είδος εξπρεσιονισμού με τον οποίο ολοκάθαρα χρώματα τοποθετούνται στον καμβά με γοργές κυματιστές πινελιές.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Paul Cézanne, Paul Gauguin, Vincent van Gogh.

 Ντιβιζιονισμός ή Πουαντιγισμός

Καλλιτεχνικό ρεύμα που ξεκίνησε γύρω στα 1885, στη Γαλλία, από το ζωγράφο Seurat ο οποίος θέλησε  να μελετήσει το χρώμα και εφαρμόσει επιστημονικά τον ιμπρεσιονισμό. Δημιούργησε ένα είδος ζωγραφικής με το οποίο μικρές κουκίδες καθαρού χρώματος αναμειγνύονται για να δώσουν ένα συγκεκριμένο χρώμα, π.χ. κουκίδες κίτρινου και μπλε δίνουν πράσινο χρώμα.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Georges Seurat, Paul Signac.

Συμβολισμός

Εμφανίστηκε γύρω στα 1885. Ο όρος προέρχεται από τη λέξη “σύμβολο”. Στα έργα αυτά κυριαρχεί η σύνθεση και η προσπάθεια της έκφρασης ιδεών μέσω σχημάτων. Μέσα από τα μάτια της ψυχής και της φαντασίας ζωγραφίζουν θέματα με συμβατικό χαρακτήρα.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Gustave Moreau, Puvis de Chavannes, Klimt, Giorgio de Chirico.

Αρ Νουβώ

Δημιουργήθηκε γύρω στα 1890. Το κίνημα προέρχεται από το Γαλλικό “Art Nouveau”, που σημαίνει “Νέα Τέχνη”. Ένα βασικό χαρακτηριστικό γνώρισμα των έργων είναι η επιτήδευση της μορφής. Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν συχνά διακοσμητικά σχήματα, μοτίβα λουλουδιών, αραβικά και γραμμικά ελικοειδή σχήματα. Σημαντικός καλλιτέχνης της Αρ Νουβό, είναι ο καταλανός αρχιτέκτονας Antoniο Gaudí.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Alfons Mucha, Gustav Klimt.

Εξπρεσιονισμός

Καλλιτεχνικό κίνημα που αναπτύχθηκε το 1900. Ο όρος εξπρεσιονισμός προέρχεται από τον λατινικό όρο “expressio” που σημαίνει “έκφραση”. Σε αντίθεση με τον ιμπρεσιονισμό που επεδίωκε μια αντικειμενική αναπαράσταση της πραγματικότητας, οι εξπρεσιονιστές ζωγράφοι απομακρύνονται από την απεικόνιση της πραγματικότητας και ασχολούνται με την έκφραση της σκέψης και των συναισθημάτων. Πρόκειται για μια τέχνη που εκφράζει τις εσωτερικές αναζητήσεις  και τις ψυχικές αγωνίες των καλλιτεχνών μέσα από έντονα χρώματα, επιθετικές φόρμες,  περίπλοκες συνθέσεις και την παραμόρφωση του ανθρώπινου σώματος και του προσώπου. Υπάρχει πλήρης παρέμβαση του δημιουργού και είναι το ρεύμα που κυριαρχεί σήμερα στη ζωγραφική.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Wassily Kandinsky, Edvard Munch, Kirchner, Georges Rouault.

 Φωβισμός

Εμφανίστηκε γύρω στο 1905 στη Γαλλία και είχε πολύ μικρή διάρκεια ζωής. Η έννοια φωβισμός προέρχεται από τη γαλλική λέξη “fauve” που σημαίνει αγρίμι και δεν θα πρέπει να συγχέεται με την ελληνική λέξη “φόβος”. Η ονομασία δόθηκε σε μια ομάδα καλλιτεχνών της εποχής που ζωγράφιζαν με μια αγριότητα. Τα έργα χαρακτηρίζονται από την απλότητα στις μορφές και στα έντονα χρώματα που απλώνονται πλακάτα, με ελεύθερη πινελιά στον καμβά. Συνθέσεις συχνά με έντονα περιγράμματα και έλλειψη προοπτικής.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Matisse, Derain.

Κυβισμός
Αναπτύχθηκε λίγο πριν το 1910 στο Παρίσι. Οι ζωγράφοι προσπαθούσαν να αποτυπώσουν απόψεις του θέματος από διαφορετικές γωνίες, με διαιρέσεις και επανασυνθέσεις αντικειμένων σε πιο αφηρημένες μορφές. Είναι από τα πιο δυσνόητα έργα και χρειάζεται εμπειρία και προσοχή για να αξιολογηθούν.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Georges Braque, Pablo Picasso.

Ντανταϊσμός
Καλλιτεχνικό κίνημα που εμφανίστηκε κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γύρω στα 1915, στην Ελβετία. Η προέλευση του όρους “ντανταϊσμός” αμφισβητείται μέχρι σήμερα, αλλά γενικά εκφράζει το παράλογο, το φανταστικό, την επίθεση εναντίον κάθε κατεστημένου της εποχής. Έμπνευσή τους αποτελούσαν κατά κανόνα οι μηχανές και οι ανθρώπινες φιγούρες τους που θύμιζαν περισσότερο ρομπότ. Επέλεγαν στην τύχη σχήματα και εικόνες, καθώς και διάφορα υλικά, όπως μαλλί, ξύλο, φωτογραφίες, χαρτί, σκουπίδια, δημιουργώντας εφήμερα έργα που συνδύαζαν τη γλυπτική με τη ζωγραφική. Οι ζωγράφοι προσπαθούσαν να περάσουν μηδενιστικές φιλοσοφικές τάσεις και μεταξύ των άλλων ήταν και μια διαμαρτυρία ενάντια στη βαρβαρότητα του πολέμου.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Francis Picabia, Marcel Janco, Jean Arp, Hans Richter, Marcel Duchamp.

Υπερρεαλισμός ή Σουρεαλισμός

Γεννήθηκε γύρω στο 1920 στο Παρίσι ως αντίδραση στην καταστροφικότατα του Ντανταϊσμού. Ήταν ένα ευρύτερο καλλιτεχνικό και πολιτικό ρεύμα, σαν επαναστατικό κίνημα, με μια ευρύτερη αναθεώρηση των αξιών της ανθρώπινης ζωής με ιδρυτή τον ποιητή André Breton. Ονειρικές καταστάσεις ζωγραφισμένες με συμβατικό τρόπο. Πραγματικά και ρεαλιστικά στοιχεία συνυπάρχουν σε συνθέσεις που είναι πέρα από τη λογική και τη φαντασία.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Giorgio de Chirico, Salvador Dalí, Joan Miró.

Μπαουχάους

Δημιουργήθηκε γύρω στα 1925 στο Βερολίνο. Η λέξη Μπαουχάους προέρχεται από τη γερμανική λέξη “Bauhaus” που σημαίνει “σπίτι του αρχιτέκτονα” Το ύφος της σχολής Μπαουχάους επέδρασε καταλυτικά στην εξέλιξη της σύγχρονης τέχνης, ειδικότερα στους τομείς της αρχιτεκτονικής και του βιομηχανικού σχεδιασμού. Βασικά χαρακτηριστικά του Μπαουχάους ήταν η απλότητα, με ιδιαίτερη έμφαση στις γεωμετρικές φόρμες και στο χρώμα. Η σχολή αξιοποίησε την ανθρώπινη ατομική προσπάθεια στα πλαίσια μιας βιομηχανικής παραγωγής που στο παρελθόν ήταν απόλυτα τυποποιημένη.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Paul Klee, Wassily Kandinsky.

Αφηρημένος Εξπρεσιονισμός

Καλλιτεχνικό ρεύμα που γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη γύρω στα 1940. Τα έργα χαρακτηρίζονται από την απόλυτη ελευθερία τόσο στο χρώμα, όσο στη θεματολογία, στις μορφές και στα σχήματα.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Paul Jackson Pollock, Mark Rothko, Willem de Kooning.

Ποπ Αρτ

Αναπτύχθηκε γύρω στα 1950. Γεννήθηκε κυρίως ως αντίδραση στο αυστηρό κίνημα του αφηρημένου εξπρεσιονισμού. Χαρακτηριστικά γνωρίζει άνθηση μαζί με την έξαρση της ποπ μουσικής. Τα έργα δανείζονται θέματα από κόμικς και διαφημίσεις, συνοδευόμενα από αυθορμητισμό και ανάλαφρη διάθεση.

Από τους κύριους εκφραστές είναι:  Andy Warhol.

 

Αλεξάνδρεια

 

Αλεξάνδρεια.

Θαυμαστή εσύ πόλη, πρωτεύουσα της φαντασίας και της μνήμης, με τους απόκρυφους ήχους και το μεθυστικό άρωμα της ανατολής να πλημμυρίζει τον καταγάλανο ουρανό σου.

Ένα πολυδιάστατο θεατρικό έργο που υπόσχεται να μεταφέρει το κοινό σε μια πόλη-θρύλο, σε μια εποχή μαγική, όπου διασταυρώνονται η ιστορία, η ποίηση και ο έρωτας.

Η Αλεξάνδρεια, η πόλη του Καβάφη, της επιστήμης, των φιλοσόφων και των ουτοπιών, "ανασταίνεται" σκηνικά από τον Φωκά Ευαγγελινό, που υπογράφει τη σύλληψη και τη σκηνοθεσία του έργου. Η παράσταση ξετυλίγει την ιστορία ενός έρωτα που γεννιέται και συγκλονίζει σ’ ένα σκηνικό όπου πολιτισμοί, εθνότητες και θρησκείες συγκρούονται και συνυπάρχουν.

Πρωταγωνιστούν οι ηθοποιοί: Άννα Μάσχα, Εριέττα Μανούρη, Ιωάννης Παπαζήσης, Αλκιβιάδης Μαγγόνας, Χριστίνα Αλεξανιάν, Ελένη Καρακάση, Αλίνα Κωτσοβούλου, Δημήτρης Δεγαίτης, Φωτεινή Παπαθεοδώρου, Γιάννης Στόλλας, Γιάννης Μάνιος, Αλέξανδρος Σιάτρας, Δημήτρης Μαχαίρας, Χρήστος Νικολάου, Δανάη Πολίτη, Παναγιώτης Παντέρας, Ηλιάννα Ιωαννίδου.

Λίγα λόγια για την υπόθεση

 

Αθήνα, δεκαετία του ’60. Η Άννα, μια διάσημη ηθοποιός, μετά την απρόσμενη επίσκεψη ενός νεαρού δημοσιογράφου, έρχεται αντιμέτωπη με το παρελθόν της. Ένα παλιό βιβλίο, θ’ ανοίξει μια ρωγμή και θα εισβάλλουν οι μνήμες που χρόνια προσπαθούσε να αποφύγει. Και τότε ξαναζωντανεύει μέσα της… η Αλεξάνδρεια των Ελλήνων, τη δεκαετία του ’30.

Μια πόλη-σταυροδρόμι πολιτισμών, αντιθέσεων και συμφερόντων, όπου «τίποτα δεν είναι όπως φαίνεται». Κοινωνικές διακρίσεις, πολιτικά παιχνίδια και υπόγειες εντάσεις διαμορφώνουν τη ζωή σε κάθε επίπεδο. Μέσα στο θυελλώδες αυτό σκηνικό, το ελληνικό πνεύμα ανθίζει. Οι Έλληνες ζουν και δημιουργούν κάτω από τον καταγάλανο ουρανό της πόλης.

Η τότε νεαρή Άννα, ονειρεύεται έναν άλλο κόσμο. Το ταλέντο της, εκρηκτικό και αδιαμφισβήτητο, θα την οδηγήσει σε μια λαμπερή, αλλά ταυτόχρονα επικίνδυνη κοινωνία. Εκεί, ένας παθιασμένος έρωτας θα γεννηθεί ανάμεσα σ’ εκείνη και τον Αλέξανδρο, ένας έρωτας περιτριγυρισμένος από ανισότητα, κοινωνικά στερεότυπα και φόβο. Στη σχέση τους, καθρεφτίζονται τα ταξικά και ηθικά διλήμματα μιας ολόκληρης εποχής.

Καθώς η Μέση Ανατολή βράζει από γεωπολιτικά συμφέροντα και παρασκήνια εξουσίας, Άγγλοι, Γάλλοι, Άραβες, Εβραίοι διεκδικούν την κυριαρχία τους οδηγώντας το «παιχνίδι» στα άκρα. Ένας φόνος, ανατρέπει την προσωπική ιστορία της Άννας, εμπλέκοντάς την αναπόφευκτα με τη μεγάλη Ιστορία της ανθρωπότητας. Η Άννα αφηγείται όχι μόνο τη δική της ζωή, αλλά και την αθέατη πλευρά μιας εποχής που σημάδεψε έναν ολόκληρο κόσμο.

Με έντονη την παρουσία ιστορικών και πολιτιστικών στοιχείων, η παράσταση αποτυπώνει στη σκηνή μια εποχή όπου η Αλεξάνδρεια αποτέλεσε το λίκνο του πολιτισμού, της επιστήμης και της πνευματικής αναγέννησης από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα.

 

Παρακολουθήσαμε την «ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ», μια εκπληκτική παράσταση γεμάτη ζωή, ένταση και συναισθήματα. Οι ερμηνείες είναι άψογες και η ατμόσφαιρα που δημιουργείται αναδύει μια μοναδική γοητεία, κάνοντάς σε να θέλεις να επιστρέψεις ξανά και ξανά για να ανακαλύψεις κάτι καινούριο σε αυτήν την ιστορία γεμάτη πάθος και αντίφαση. Η σκηνογραφία και η χρήση των γραφικών είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, με σκηνές που δημιουργούν την αίσθηση ότι παρακολουθούμε μια ταινία. Η παράσταση εκμεταλλεύεται πλήρως τα μέσα για να μας μεταφέρει στην εξοχή, στα σοκάκια της Αλεξάνδρειας και σε σπίτια της πόλης με έναν τρόπο κινηματογραφικό, που σε καθηλώνει και σε κάνει να ζεις κάθε στιγμή της ιστορίας.

 

Η συγκίνηση είναι διάχυτη σε όλη την παράσταση. Από τις έντονες συγκρούσεις και τις σχέσεις που εξελίσσονται, μέχρι τους ήρωες που έχουν να αντιμετωπίσουν τις προσωπικές τους μάχες. Οι θεατές δεν παρακολουθούν απλώς μια ιστορία, αλλά γίνονται μέρος αυτής, καθώς τα συναισθήματα κυλούν αβίαστα από τη σκηνή στο κοινό.

Και κάπου εκεί, μέσα σε αυτή την αδιάκοπη ροή εικόνων και συναισθημάτων, βρίσκεται πάντα μια γυναικεία μορφή, ένα άγαλμα κολοσσιαίων διαστάσεων. Μια παρουσία σχεδόν υπερβατική. Μια φιγούρα που μοιάζει να αναδύεται από την πέτρα της ιστορίας και τη μνήμη των αιώνων. Η αιώνια κοιμωμένη. Στέκει εκεί. Ήταν, είναι και θα είναι. Τα βλέπει όλα, τις συγκρούσεις, τους έρωτες, τις ίντριγκες, τα πάθη των ανθρώπων της. Μα δεν ταράζεται. Η Αλεξάνδρεια δεν φοβάται - απλώς παρατηρεί. Και μέσα στη γαλήνη της, σου δίνει την αίσθηση πως φροντίζει για όλους όσους κινούνται μέσα στα όρια της σκηνής και της ιστορίας της. Μια πόλη που αναπνέει μέσα από το θέατρο. Μια σκιά που γίνεται φως. Μια παρουσία που μετατρέπει την παράσταση σε τελετουργία.

Η μεγαλοφυής σύλληψη της τριπλής επανάληψης μιας σκηνής δίνει στο έργο αρχή, μέση και τέλος. Μία σκηνή που στην αρχή δημιουργεί εντύπωση, αλλά δεν γίνεται απολύτως κατανοητή, καθώς χρειάζεται χώρο και χρόνο για να αποκωδικοποιηθεί.

Και φυσικά εκεί είναι και ο Καβάφης. Ο ποιητής της πόλης. Η αρχή και το τέλος της παράστασης. Τα ποιήματά του, οι λέξεις του, οι εικόνες που αφήνει να αιωρούνται μέσα στον χώρο. Ο Αλεξανδρινός που έζησε όσα βλέπουμε να συμβαίνουν στη σκηνή, και που με μια σχεδόν τρομακτική διαύγεια μας δείχνει πως τίποτα δεν είναι πραγματικά ξένο ή μακρινό.

Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί και το εξής: η επιλογή να επαναληφθεί μία σκηνή τρεις φορές είναι ένα εύρημα που λειτουργεί σχεδόν σαν μυστήριο. Την πρώτη φορά αφήνει μια έντονη εντύπωση, αλλά μοιάζει να φυλάει κάποιο κρυμμένο μυστικό - σαν να ζητάει από τον θεατή να της δώσει χρόνο. Καθώς επανέρχεται, αρχίζει να ξεδιπλώνεται, να αποκαλύπτει λεπτομέρειες που δεν είχαν φανεί. Και στην τρίτη επανάληψη αποκτά το πλήρες νόημά της: εκεί ενώνονται η αρχή, η μέση και το τέλος, σαν να βάζει η παράσταση την τελεία της με έναν τρόπο που ήταν από την αρχή προμελετημένος.

Η παράσταση φέρει την υπογραφή του Φωκά Ευαγγελινού, ο οποίος για ακόμα μία φορά αποδεικνύει πόσο άρτια μπορεί να συνδυάζει τη σκηνοθετική του ευαισθησία με μια υψηλής αισθητικής θεατρική γλώσσα. Το αποτέλεσμα είναι εξαιρετικό, με ρυθμό, ακρίβεια και εντυπωσιακές εικόνες.

Το κείμενο της Ζέτης Φίτσιου είναι μοναδικό: διαθέτει ουσία, συναίσθημα και θεατρική δύναμη, υπηρετώντας απόλυτα την ιστορία και τους χαρακτήρες της παράστασης. Η μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα δένει ιδανικά με την ατμόσφαιρα, προσθέτοντας χρώμα, νοσταλγία και ένταση όπου χρειάζεται. Οι στίχοι του Άρη Δαβαράκη έρχονται να ολοκληρώσουν αυτό το καλλιτεχνικό σύνολο, με λόγο ταιριαστό και ουσιαστικό.

Το σκηνικό του Μανόλη Παντελιδάκη είναι πραγματικά αξεπέραστο: μια δημιουργία που δεν λειτουργεί μόνο ως χώρος δράσης, αλλά ως οργανικό μέρος της παράστασης. Τα κοστούμια της Ιωάννας Τσάμη είναι εύστοχα, προσεγμένα και καλοδουλεμένα, οι φωτισμοί του Γιώργου Τέλλου συντελούν στη δημιουργία ατμόσφαιρας, ενώ το video art του Παντελή Μάκκα προσφέρει μια τέλεια οπτική διάσταση, ενισχύοντας τις σκηνές χωρίς να τις επισκιάζει.

Η παράσταση «ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ» είναι μια μαγευτική εμπειρία που σε μεταφέρει πίσω στον χρόνο, στην καρδιά μιας πόλης γεμάτης ιστορία και συναισθήματα. Η σκηνή ανοίγει με μια κόκκινη αυλαία, με την πρωταγωνίστρια να κοιτά το κοινό που είναι στην άλλη πλευρά της σκηνής, προσφέροντας μια πρώτη αίσθηση της μοναδικής ατμόσφαιρας που θα ακολουθήσει. Ένα χειροκρότημα, ένα φινάλε και το καμαρίνι της εμφανίζεται. Ένας νεαρός κάνει την εμφάνιση του και την αναστατώνει. Της ξυπνά μνήμες που δεν θέλει αλλά παρόλα αυτά αρχίζει να αφηγείται τη ζωή της.

Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις.

Η «ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ» δεν είναι απλώς μια παράσταση· είναι μια εμπειρία που ζωντανεύει την ιστορία, τα πάθη και τα μυστικά μιας πόλης μέσα από την τέχνη του θεάτρου. Με μοναδικές ερμηνείες, εντυπωσιακή σκηνογραφία και ατμόσφαιρα γεμάτη συναίσθημα, καταφέρνει να αγγίξει τον θεατή σε κάθε ηλικία, αφήνοντας πίσω της μια αίσθηση μαγείας, προβληματισμού και θαυμασμού για τη δύναμη της τέχνης να κάνει τον χρόνο να σταματά και την πόλη να ανασαίνει πάνω στη σκηνή.